วันที่ 13 ถึง 15 มีนาคม 2566 ณ ห้องประชุมชั้น 6 อาคารศูนย์วิจัยวิทยาศาสตร์จุฬาภรณ์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
ศูนย์วิทยาการขั้นสูงด้านทรัพยากรธรรมชาติเขตร้อน
มีจุดมุ่งหมายในการพัฒนาความเป็นเลิศในการสร้างองค์ความรู้ใหม่ทางด้านทรัพยากรธรรมชาติเขตร้อนและการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน โดยเป็นศูนย์กลางความร่วมมือ ถ่ายทอด และแลกเปลี่ยนงานวิจัยระหว่างภาครัฐและเอกชน ทั้งระดับชาติและระดับโลก อีกทั้งเป็นเครือข่ายระดับโลกในการการติดตามการเปลี่ยนแปลงทรัพยากรธรรมชาติเขตร้อนต่อการเปลี่ยนแปลงของภูมิอากาศโลก โดยส่งเสริมและพัฒนาบุคลากรระดับสูงเพื่อ เผยแพร่และขยายผลองค์ความรู้ผ่านรูปแบบการตีพิมพ์ การจดสิทธิบัตร และการนำเสนอผลงาน ในระดับนานาชาติ และเชื่อมโยงองค์ความรู้ขั้นสูงกับภูมิปัญญาท้องถิ่นในการใช้ประโยชน์ทรัพยากรธรรมชาติเขตร้อนอย่างยั่งยืน
วัตถุประสงค์
1. เพื่อพัฒนาความเป็นเลิศในการสร้างองค์ความรู้ใหม่ทางด้านทรัพยากรธรรมชาติเขตร้อนและการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน
2. เพื่อพัฒนาเป็นศูนย์กลางความร่วมมือ ถ่ายทอด และแลกเปลี่ยนงานวิจัยระหว่างภาครัฐและเอกชน ทั้งระดับชาติและระดับโลก
3. เพื่อพัฒนาเป็นเครือข่ายระดับโลกในการการติดตามการเปลี่ยนแปลงทรัพยากรธรรมชาติเขตร้อนในภาวะการเปลี่ยนแปลงของภูมิอากาศโลก
4. เพื่อส่งเสริมและพัฒนาบุคลากรทางการศึกษาระดับสูงด้านทรัพยากรธรรมชาติเขตร้อนและการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน
5. เพื่อเผยแพร่และขยายผลองค์ความรู้ผ่านรูปแบบการตีพิมพ์ การจดสิทธิบัตร และการนำเสนอผลงาน ในระดับนานาชาติ
6. เพื่อเชื่อมโยงองค์ความรู้ขั้นสูงกับภูมิปัญญาท้องถิ่นในการใช้ประโยชน์ทรัพยากรธรรมชาติเขตร้อนอย่างยั่งยืน
ศูนย์วิทยาการขั้นสูงด้านทรัพยากรธรรมชาติเขตร้อน
มีจุดมุ่งหมายในการพัฒนาความเป็นเลิศในการสร้างองค์ความรู้ใหม่ทางด้านทรัพยากรธรรมชาติเขตร้อนและการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน โดยเป็นศูนย์กลางความร่วมมือ ถ่ายทอด และแลกเปลี่ยนงานวิจัยระหว่างภาครัฐและเอกชน ทั้งระดับชาติและระดับโลก อีกทั้งเป็นเครือข่ายระดับโลกในการการติดตามการเปลี่ยนแปลงทรัพยากรธรรมชาติเขตร้อนต่อการเปลี่ยนแปลงของภูมิอากาศโลก โดยส่งเสริมและพัฒนาบุคลากรระดับสูงเพื่อ เผยแพร่และขยายผลองค์ความรู้ผ่านรูปแบบการตีพิมพ์ การจดสิทธิบัตร และการนำเสนอผลงาน ในระดับนานาชาติ และเชื่อมโยงองค์ความรู้ขั้นสูงกับภูมิปัญญาท้องถิ่นในการใช้ประโยชน์ทรัพยากรธรรมชาติเขตร้อนอย่างยั่งยืน
วัตถุประสงค์
1. เพื่อพัฒนาความเป็นเลิศในการสร้างองค์ความรู้ใหม่ทางด้านทรัพยากรธรรมชาติเขตร้อนและการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน
2. เพื่อพัฒนาเป็นศูนย์กลางความร่วมมือ ถ่ายทอด และแลกเปลี่ยนงานวิจัยระหว่างภาครัฐและเอกชน ทั้งระดับชาติและระดับโลก
3. เพื่อพัฒนาเป็นเครือข่ายระดับโลกในการการติดตามการเปลี่ยนแปลงทรัพยากรธรรมชาติเขตร้อนในภาวะการเปลี่ยนแปลงของภูมิอากาศโลก
4. เพื่อส่งเสริมและพัฒนาบุคลากรทางการศึกษาระดับสูงด้านทรัพยากรธรรมชาติเขตร้อนและการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน
5. เพื่อเผยแพร่และขยายผลองค์ความรู้ผ่านรูปแบบการตีพิมพ์ การจดสิทธิบัตร และการนำเสนอผลงาน ในระดับนานาชาติ
6. เพื่อเชื่อมโยงองค์ความรู้ขั้นสูงกับภูมิปัญญาท้องถิ่นในการใช้ประโยชน์ทรัพยากรธรรมชาติเขตร้อนอย่างยั่งยืน
ศูนย์วิทยาการขั้นสูงด้านทรัพยากรธรรมชาติเขตร้อน
ศูนย์วิทยาการขั้นสูงด้านทรัพยากรธรรมชาติเขตร้อน ชั้น 6 ตึกวนศาสตร์ 60 ปี คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
02-579-0176 หมายเลขภายใน 604
ศูนย์ย่อยตามประเภทกลุ่มงานวิจัย 5 กลุ่มโครงการ
1. โครงการวิจัยการจัดการทรัพยากรชีวภาพและการบริการของระบบนิเวศทางบก
- สำรวจความหลากหลายทางชีวภาพทั้งบนบก ชายฝั่ง และทางทะเล ทั้งด้านสถานภาพ (status) ค้นหาชนิดใหม่ (new species) และพันธุกรรมใหม่
- รวบรวมฐานข้อมูลเพื่อการอนุรักษ์ การฟื้นฟู และการใช้ประโยชน์ในด้านต่างๆ ทั้งที่อยู่อาศัย เครื่องนุ่งห่ม ยารักษาโรค อาหาร และศึกษาถึง การ. เปลี่ยนแปลง และพลวัตของระบบนิเวศตามการเปลี่ยนแปลงของภูมิอากาศโลกในปัจจุบันภายใต้สภาวะโลกร้อน (global warming)
- ค้นหาทรัพยากรที่มีศักยภาพในการใช้ประโยชน์ ที่สามารถรองรับ ความต้องการของสังคมประเทศไทยและสังคมผู้สูงวัยโลก ในการเป็นแหล่งผลิตปัจจัยสี่ และคุณภาพชีวิต
- เน้นศึกษาในพื้นที่ที่มหาวิทยาลัยมีการดำเนินงานวิจัยในระยะยาว ได้แก่ สถานีวิจัยดอยปุย จังหวัดเชียงใหม่ สถานีวิจัยสิ่งแวดล้อมสะแกราช จังหวัดนครราชสีมา สถานีวิจัยลุ่มน้ำแม่กลอง จังหวัดกาญจนบุรี และสถานีวิจัยเพื่อการพัฒนาชายฝั่งอันดามัน จังหวัดระนอง เป็นต้น
2. โครงการวิจัยการจัดการทรัพยากรชีวภาพและการบริการของระบบนิเวศทางน้ำ
- ศึกษาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศจากการเพิ่มขึ้นของก๊าซเรือนกระจกในบรรยากาศและผลกระทบที่เกิดขึ้นเป็นปัญหาที่ส่งผลกระทบต่อมนุษยชาติเป็นวงกว้างทั้งทางตรงและทางอ้อม
- ศึกษาความหลากหลายของทรัพยากรชีวภาพชายฝั่ง โดยเฉพาะในระบบนิเวศป่าชายเลนและป่า ชายหาด และความหลากหลายของทรัพยากรชีวภาพทางทะเล เช่น ปะการัง หญ้าทะเล ฯลฯ
- ศึกษาระบบนิเวศชายฝั่งและทางทะเล โดยเน้นการศึกษาการเปลี่ยนแปลงในระยะยาว
- ศึกษาศักยภาพของระบบนิเวศชายฝั่งและทางทะเลต่อการเป็นแหล่งอนุบาลสัตว์น้ำ การบรรเทาความรุนแรงของภัยพิบัติและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
- ศึกษาทรัพยากรชีวภาพทางทะเลและชายฝั่งมาใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน เช่น การเป็นแหล่งอาหาร ไม้เพื่อใช้ประโยชน์และพลังงาน และการท่องเที่ยว เป็นต้น
3. โครงการวิจัยการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ : ผลกระทบและการปรับตัวของทรัพยากร ธรรมชาติต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
- ศึกษาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศจากการเพิ่มขึ้นของก๊าซเรือนกระจกในบรรยากาศและผลกระทบที่เกิดขึ้นเป็นปัญหาที่ส่งผลกระทบต่อมนุษยชาติเป็นวงกว้างทั้งทางตรงและทางอ้อม
- การพัฒนาเทคนิคในการติดตามตรวจสอบศักยภาพในการกักเก็บ/ปลดปล่อยก๊าซเรือนกระจกของระบบนิเวศต่างๆ
- ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่มีความหลากหลายทางชีวภาพและระบบนิเวศต่างๆ ทั้งบนบก และทางน้ำ โดยเฉพาะระบบนิเวศที่อ่อนไหว และ/หรือ ชนิดพืช/สัตว์ ที่เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์
- ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศต่อศักยภาพและการจัดการการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ
- การจัดการผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และ/หรือ ภัยพิบัติธรรมชาติ
- การสร้างความสามารถในการปรับตัวของระบบนิเวศและความหลากหลายทางชีวภาพ เช่น การศึกษาวิจัยเพื่อการอนุรักษ์ชนิดพืช/สัตว์ ที่เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ การปรับปรุงพันธุ์พืช/สัตว์ ที่ปรับตัวได้ดีต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
- การอนุรักษ์และการใช้ประโยชน์ทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน
- การจัดการลุ่มน้ำและการใช้ประโยชน์ที่ดินอย่างยั่งยืน
- ทรัพยากรธรณีและปฐพีเพื่อการใช้ประโยชน์ทางอุตสาหกรรม
- การจัดการพิบัติภัยธรรมชาติ
4. โครงการวิจัยเทคโนโลยีการใช้ประโยชน์จุลินทรีย์
- การวิจัยทางด้านเทคโนโลยีการหมัก โดยวิจัยและประยุกต์ใช้เทคโนโลยีจากเซลล์สิ่งมีชีวิต ทั้งจากจุลินทรีย์ พืช และสัตว์ เพื่อผลิตผลิตภัณฑ์ ต่างๆที่มีมูลค่าเพิ่ม เช่น สารออกฤทธิ์ทางชีวภาพ เอนไซม์ กรดอินทรีย์ เป็นต้น
- พัฒนานวัตกรรมของกระบวนการหมัก ในการเพิ่มประสิทธิภาพการหมัก โดย การค้นหาและปรับปรุงสายพันธุ์จุลินทรีย์ที่เหมาะสมกับกระบวนการผลิต การใช้เทคนิคการหมักแบบต่างๆ เช่น แบบครั้งคราว และแบบต่อเนื่อง รวมถึงการพัฒนาและประยุกต์การหมัก เช่น การหมักแบบ two-stages การหมัก recycle ทั้งนี้เพื่อให้กระบวนการหมักมีประสิทธิภาพสูงสุด และมีการประยุกต์เทคนิค ทางด้านการเลียนแบบกระบวนการ การสร้างแบบจำลองการหมัก และการประยุกต์ใช้คอมพิวเตอร์ในการควบคุม มาใช้ในกระบวนการ
- พัฒนากระบวนการผลิตยังต้องมีความเชื่อมโยงกับอุตสาหกรรม ทั้งทางตรง หรือผ่านทางกองทุนสนับสนุนการวิจัย เพื่อนำเอาผลได้ไปใช้ในอุตสาหกรรม เช่น การพัฒนากระบวนการผลิตไซลิทอล การพัฒนากระบวนการผลิตกลูโคแมนแนนจากเซลล์พืช การพัฒนากระบวนการผลิตฟรุกโทและอินูโลโอลิโก แซ็กคาไรด์ การพัฒนากระบวนการผลิตกรดแลกติก การพัฒนากระบวนการผลิตสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพจากเซลล์ขมิ้นชัน โดยกระบวนการหมักจะอาศัยสารตั้งต้นจากวัตถุดิบทางการเกษตร เช่น แก่นตะวัน บุก อ้อย ขมิ้นชัน เป็นต้น
- พัฒนากระบวนการเพื่อสร้างพลังงานชีวภาพ หรือเอทานอล จากวัตถุดิบเหลือใช้ทางการเกษตร เช่น ทะลายปาล์ม เป็นต้น และการตระหนักถึงความสำคัญของสิ่งแวดล้อมภายใต้บริบทของการพัฒนาทางอุตสาหกรรมเกษตร
5. โครงการวิจัยการจัดการและการใช้ประโยชน์พืชและสัตว์
- การพัฒนาคนให้มีคุณภาพและมีคุณธรรม โดยเน้นดุลยภาพของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
- การใช้จุดแข็งของความหลากหลายทางชีวภาพ ในการพัฒนาปัจจัยสนับสนุนทางด้านเศรษฐกิจ
- การดำรงความหลากหลายทางชีวภาพ และสร้างความมั่นคงของฐานทรัพยากรธรรมชาติ และคุณภาพสิ่งแวดล้อม สร้างความสมดุล ระหว่างการอนุรักษ์และการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน และมีการสร้างสรรค์คุณค่า
- สนับสนุนให้ชุมชนมีองค์ความรู้และสร้างภูมิคุ้มกันเพื่อคุ้มครองฐานทรัพยากร คุ้มครองสิทธิ์ และส่งเสริมบทบาทของชุมชนในการบริหารจัดการทรัพยากร ปรับแผนการผลิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม
- ศึกษาการใช้ประโยชน์ทรัพยากรชีวภาพ การปลูก/เพาะเลี้ยง (domestication)เทคโนโลยีการปรับปรุงพันธุ์พืชและสัตว์ (breeding technology) การฟื้นฟูระบบนิเวศ (ecological restoration) ระบบวนเกษตร (agroforestry system)
- การจัดการอย่างมีส่วนร่วมเชิงบูรณาการ (participatory integrated management) การนำไม้ (wood) และไม่ใช่ไม้ (non-wood) มาใช้ประโยชน์โดยใช้เทคโนโลยีเชิงกล (mechanical technology) เช่น การผลิตผลิตภัณฑ์ไม้ชนิดต่างๆ ทั้งการนำมาใช้ในการก่อสร้าง บรรจุภัณฑ์ เฟอร์นิเจอร์ และเทคโนโลยีเชิงเคมี (chemical technology) เช่นการผลิตเยื่อกระดาษ เรยอน เคมีภัณฑ์ (bio-chemicals) ตลอดจนเชื้อเพลิงชีวภาพ (bio-fuels) อันได้แก่ ฟืน ถ่าน และเชื้อเพลิงเหลว เป็นต้น
- ส่งเสริมการนำผลงานวิจัยในประยุกต์ใช้ประโยชน์เชิงวิชาการ เชิงนโยบายและเชิงพาณิชย์ โดยที่มีการสร้างงาน สร้างรายได้ และมีการเจริญเติบโตของเศรษฐกิจ ที่มีความยั่งยืน บนพื้นฐานของทรัพยากรชีวภาพ (bio-based or green economy) และเน้นการใช้ประโยชน์ในระดับชุมชนอย่างยั่งยืน
ดร.จงรัก วัชรินทร์รัตน์
ผู้อำนวยการ
ศ.ดร.อรินทิพย์ ธรรมชัยพิเนต
กรรมการ
รศ.ดร. สิริภัทร์ พราหมณีย์
กรรมการ
รศ.ดร.จรวย สุขแสงจันทร์
กรรมการ
รศ.ดร.อภิสิฏฐ์ ศงสะเสน
ที่ปรึกษา
รศ.ดร. ประทีป ด้วงแค
ที่ปรึกษา
รศ.ดร.วีระภาส คุณรัตนสิริ
ที่ปรึกษา
รศ.ดร.สาพิศ ดิลกสัมพันธ์
กรรมการและเลขานุการ